Podstawowe rodzaje antykoncepcji. Jak wybrać najlepszą metodę?

Wybór odpowiedniej metody antykoncepcji to jedna z ważniejszych decyzji dotyczących zdrowia i życia intymnego dla kobiet. Na rynku dostępnych jest wiele opcji antykoncepcyjnych, które różnią się skutecznością, sposobem działania, a także wpływem na organizm. Aby dokonać najlepszego wyboru, warto zrozumieć różnice między metodami mechanicznymi a hormonalnymi, ich zalety, wady oraz sytuacje, w których sprawdzą się najlepiej. Poniżej znajdziesz kompleksowy przewodnik, który pomoże Ci dobrać antykoncepcję dopasowaną do Twoich potrzeb.

Antykoncepcja – metody mechaniczne

Pierwszą kategorie stanowią metody mechaniczne, które polegają na wytworzeniu fizycznej bariery, która zapobiega przedostawaniu się plemników do komórki jajowej.

Prezerwatywy

Najbardziej powszechną metodą w tej grupie są prezerwatywy, nie tylko ze względu na swoją dużą dostępność, ale także dodatkową ochronę przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Ich skuteczność wynosi około 85% przy typowym stosowaniu, co czyni je dobrym wyborem, jeśli są używane prawidłowo. Jednak często niska świadomość w zakresie ich skutecznego używania sprawia (np. zbyt późne lub nieprawidłowe założenie), że ta popularna metoda bywa zawodna.

Kapturki dopochwowe

Dla osób szukających alternatyw, kapturki dopochwowe mogą być wygodną opcją, która dostępna jest również bez recepty. Są one odpowiednikiem męskich kondomów dlatego nie raz określane są mianem „damskiej prezerwatywy”. Jednak w tym przypadku do skutecznego stosowania potrzebna będzie wizyta u lekarza, który pomoże odpowiednio dopasować kapturek oraz pokaże jak go odpowiednio stosować. Może właśnie ze względu na brak wystarczającej wiedzy dotyczącej założenia i niską świadomość społeczną, metoda ta cieszy się relatywnie niewielką popularnością wśród kobiet w Polsce.

Środki plemnikobójcze

Celem stosowania środków plemnikobójczych jest unieruchomienie i zniszczenie plemników. Preparaty plemnikobójcze dostępne są w postaci kremów, globulek, galaretek, pianek, tabletek czy żeli. Wprowadza się je do pochwy na 10-30 minut przed stosunkiem płciowym, a ich działanie wynosi od godziny do nawet 8 godzin w zależności od formuły. Jednakże skuteczność środków plemnikobójczych jest dość niska i wynosi między 69-82%.

Antykoncepcja hormonalna

Do drugiej grupy zaliczamy antykoncepcję hormonalną, której głównym celem jest uniemożliwienie zapłodnienia dzięki zatrzymaniu owulacji, zagęszczeniu śluzu szyjkowego oraz zmianie grubości błony śluzowej macicy. Ma to na celu utrudnienie połączenia plemnika z komórką jajową oraz uniemożliwienie zagnieżdżenia się zarodka, jeśli dojdzie do zapłodnienia. Pamiętaj, że wszystkie metody antykoncepcji hormonalnej wymagają ścisłej współpracy z ginekologiem, ponieważ ich nieprawidłowe stosowanie może okazać się niebezpieczne dla zdrowia, a ponadto nieskuteczne w zapobieganiu ciąży.

Tabletki antykoncepcyjne

Najbardziej popularną metodą antykoncepcji hormonalnej są niewątpliwie tabletki antykoncepcyjne, które dostępne są w dwóch wariantach: dwuskładnikowym (zawierającym estrogen i progestagen) oraz jednoskładnikowym (tylko progestagen). Nie każdy z nich będzie dobry dla każdego. Należy wiedzieć, że tabletek dwuskładnikowych nie mogą przyjmować osoby z przebytą lub czynną chorobą zakrzepowo-zatorową, z migrenami, palące papierosy czy z żylakami kończyn dolnych. Takie przeciwwskazania nie dotyczą pigułek jednoskładnikowych. Przy prawidłowym stosowaniu ta forma antykoncepcji jest skuteczna w około 99%, natomiast biorąc pod uwagę, że wielu kobietom zdarza się zapominać o przyjęciu pigułki, wartość ta może spadać do ok. 93%. Tabletki antykoncepcyjne sprawdzą się dla osób, które są dobrze zorganizowane oraz potrafią kontrolować przyjmowanie leku o stałej porze. Dla pań, które mają tendencje do zapominania lub wolących nie żyć pod presją przyjmowania leku o konkretnych porach lepiej mogą sprawdzić się inne metody. Warto dodać, że stosowanie tabletek antykoncepcyjnych niesie ze sobą szereg korzyści poza kontrolą nieplanowanej ciąży, jest to np. regulacja cyklu miesiączkowego, łagodzenie bólów menstruacyjnych, a nawet leczenie PCOS czy trądziku. Z drugiej strony, przy przyjmowaniu tabletek antykoncepcyjnych część pacjentek odnotowuje różne skutki uboczne takie jak wahania nastroju, częstsze migreny czy nudności dlatego każdorazowo przy ich stosowaniu należy być pod stałą opieką ginekologa.

Plastry antykoncepcyjne

Dla tych, którzy nie chcą pamiętać o codziennym stosowaniu tabletek, alternatywą mogą być plastry antykoncepcyjne, które zmienia się raz w tygodniu, a dawka hormonów w nich zawarta jest mniejsza niż w przypadku tabletek. Plastry antykoncepcyjne są łatwe w użyciu i stosunkowo wygodne, a hormony wydzielane są do organizmu transdermalnie (przezskórnie) omijając przewód pokarmowy i tym samym nie obciążając wątroby. Dzięki czemu mogą okazać się lepszym rozwiązaniem dla osób cierpiących na dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Plastry mogą natomiast nie być najlepszą metodą dla osób z wrażliwą skórą, ponieważ mogą powodować jej podrażnienie. Mogą okazać się również problematyczne dla osób, które regularnie uprawiają aktywność fizyczną np. w środowisku wodnym.

Ringi dopochwowe (krążki antykoncepcyjne)

Najnowszą obecnie metodą w kategorii antykoncepcji hormonalnej są ringi dopochwowe. Podobnie jak tabletki dwuskładnikowe zawierają one estrogen i progestagen. Niewątpliwym plusem jest łatwość ich stosowania, pacjentka sama (po wcześniejszej konsultacji z lekarzem ginekologiem) umieszcza pierścień w pochwie raz na 21 dni. Przeciwwskazania do stosowania są tutaj podobne jak w przypadku dwuskładnikowej tabletki antykoncepcyjnej. Natomiast ryzyko popełnienia błędu, a zatem nieplanowanego zajścia w ciążę, jest niższe niż w przypadku tabletek. Przy tej metodzie można również w pewnym zakresie sterować cyklem miesiączkowym oraz krwawieniami. Z wszystkich przedstawionych wyżej metod antykoncepcji hormonalnej ringi zawierają najmniejszą dawkę hormonów dlatego również mogą okazać się dobrym wyborem dla osób bardziej podatnych na skutki uboczne przy stosowaniu zarówno tabletek i plastrów antykoncepcyjnych. 

Iniekcje antykoncepcyjne

Innym rozwiązaniem, które zabezpiecza na dłużej niż plastry czy ringi są zastrzyki antykoncepcyjne. Jest to stosunkowo mało znane rozwiązanie, które wymaga przyjęcia zastrzyku raz na trzy miesiące, charakteryzując się przy tym bardzo wysoką skutecznością. Wynika to również z faktu, że ryzyko pomyłki lub nieprawidłowego zastosowania jest tutaj ograniczone do zera. Zastrzyk podawany jest domięśniowo najczęściej w ramię lub pośladek. Jest to niewątpliwie dobre rozwiązanie dla kobiet, które z różnych powodów nie mogą przyjmować dwuskładnikowej antykoncepcji hormonalnej na bazie estrogenów. Natomiast jeśli w niedalekiej przyszłości planowana jest ciąża, może nie być to najlepsza opcja, ponieważ płodność może powrócić dopiero po kilku miesiącach, a czasem nawet roku od odstawienia zastrzyków.

Implanty antykoncepcyjne

Do rozwiązań bardziej długotrwałych należą implanty podskórne, które są przewidziane na okres 3 lat. Implant jest niewielkim urządzeniem przypominającym plastikową pałeczkę o długości ok. 4 cm i średnicy 2 mm, które jest wprowadzane pod skórę ramienia. Skuteczność implantów jest wysoka, wynosi około 99%, a największym plusem jest brak konieczności regularnego przypominania sobie o antykoncepcji. Jednym z największych skutków ubocznych tej metody jest potencjalna zmiana profilu krwawień miesięcznych, od nieregularnego pojawiania się do nawet całkowitego zaniku – nie da się tego przewidzieć przed aplikacją implantu. Mimo to wygoda użytkowania oraz długi czas działania sprawiają, że implant antykoncepcyjny może być interesującym rozwiązaniem dla wielu kobiet.

Wkładki hormonalne i niehormonalne (spirale domaciczne)

Kolejną propozycją, która mocno zyskuje na popularności są wkładki domaciczne hormonalne (inaczej znane jako spirale hormonalne). Do najbardziej rozpoznawalnych wkładek domacicznych hormonalnych należą Kyleena, Mirena oraz Levosert. Okres ich działania w organiźmie kobiety to między 5 a 8 lat w zależności od rodzaju wkładki. Dostępne są również wkładki niehormonalne (miedziane), które zapewniają ochronę do 5-6 lat. Mogą one być dobrą alternatywą dla kobiet, które chcą skutecznie zapobiegać ciąży, ale jednocześnie nie chcą, bądź nie mogą używać hormonów. Warto jednak pamiętać, że wkładki miedziane mogą powodować obfitsze krwawienie miesiączkowe czy ból brzucha/pleców, dlatego ich wybór zawsze należy dokładnie skonsultować z ginekologiem. Wkładki hormonalne w odróżnieniu od wkładek miedzianych stopniowo wydzielają do jamy macicy progestagen, który dodatkowo zabezpiecza przed zapłodnieniem oraz zagnieżdżeniem. Dużą zaletą tej metody jest wygoda oraz brak konieczności częstego pamiętania o stosowaniu antykoncepcji. Należy jednak wiedzieć, że do założenia spirali potrzebna jest wcześniejsza kwalifikacja pacjenta, podczas której lekarz oceni czy warunki anatomiczne i zdrowotne pozwalają na jej założenie.

Która metoda antykoncepcyjna jest najlepsza?

Jak zapewne już się domyślasz po przeczytaniu powyższych paragrafów, wybór najlepszej metody zależy od wielu czynników, takich jak styl życia, stan zdrowia, plany macierzyńskie oraz osobiste preferencje. Nie ma tutaj jednej uniwersalnej odpowiedzi, gdyż ta będzie inna dla każdej kobiety. Osoby, które cenią sobie wygodę i nie chcą pamiętać o codziennym stosowaniu antykoncepcji, mogą postawić na metody długoterminowe, takie jak wkładki, implanty czy zastrzyki antykoncepcyjne. Natomiast, kobiety które wolą na bieżąco się “zabezpieczać” i mieć poczucie, że są chronione poprzez regularne przyjmowanie preparatów takich jak tabletki, plastry czy ringi mogą wybrać właśnie te metody. Dużo będzie zależeć od indywidualnych kwestii i subiektywnej oceny, która z dostępnych metod najlepiej z nami współgra oraz czy nie powoduje skutków ubocznych, które znacząco utrudniałyby nam życie.

Antykoncepcja hormonalna Gdańsk

Warto znać różne dostępne metody antykoncepcji hormonalnej, ale należy pamiętać, że jej ostateczny wybór wymaga konsultacji z lekarzem ginekologiem, który dobierze najoptymalniejszą opcję oraz da jasne wskazówki odnośnie stosowania. Dzięki temu będziesz pewna, że wybrana metoda antykoncepcji będzie nie tylko skuteczna, ale również bezpieczna dla Twojego zdrowia. Jeśli potrzebujesz pomocy w dopasowaniu antykoncepcji na terenie Gdańska, zapraszam Cię do mojego gabinetu ginekologicznego na Gdańskiej Zaspie, w którym profesjonalnie doradzam pacjentkom w tematyce związanej z antykoncepcją. Podczas wizyty omówimy różne dostępne opcje antykoncepcji oraz razem wybierzemy tą, która będzie najwłaściwsza dla Ciebie. Serdecznie zapraszam.